Với tầm nhìn chiến lược và khát vọng vươn lên, tỉnh Quảng Ninh đang đề xuất thí điểm thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do. Mô hình được kỳ vọng sẽ hình thành “Thung lũng Silicon ven biển”, tạo động lực tăng trưởng mới, nâng tầm vị thế địa phương trong kỷ nguyên số.
Sau nhiều năm phát huy hiệu quả các khu kinh tế ven biển và cửa khẩu, Quảng Ninh đã đạt được những thành tựu quan trọng về phát triển hạ tầng, thu hút đầu tư và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào các ngành công nghiệp truyền thống, dịch vụ và lợi thế vị trí địa lý, trong khi dư địa cho phát triển kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo còn chưa được khai thác tương xứng.

Hội đồng Tư vấn cấp tỉnh về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh họp bàn về Đề án KKT số và tri thức tự do Quảng Ninh. Ảnh: Minh Hà
Thực tiễn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hình thành một không gian phát triển mới, nơi hội tụ các hoạt động nghiên cứu - phát triển, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thử nghiệm công nghệ và mô hình kinh doanh số. Đây cũng là xu hướng đã được nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ thành công triển khai, qua đó thu hút dòng vốn tri thức toàn cầu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng Khu kinh tế số và tri thức tự do không chỉ là bước đi phù hợp với xu thế phát triển, mà còn là giải pháp chiến lược nhằm chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Quảng Ninh theo hướng “xanh - thông minh - bền vững”.
Theo định hướng, Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh có quy mô khoảng 26.380ha, trải rộng trên 10 địa bàn trọng điểm như Hoàng Quế, Yên Tử, Tuần Châu, Bãi Cháy, Hoành Bồ… Đây là khu vực hội tụ đầy đủ các điều kiện thuận lợi về vị trí địa lý, kết nối giao thông và tài nguyên tự nhiên, nằm trên trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - Móng Cái và hệ thống ven biển chiến lược. Lợi thế về vị trí địa lý, cảnh quan và điều kiện tự nhiên của khu vực này sẽ tạo nền tảng quan trọng để phát triển một hệ sinh thái kinh tế số toàn diện.
Theo đó, không gian khu kinh tế được quy hoạch theo hướng hiện đại, đa chức năng, bao gồm các phân khu đô thị thông minh gắn với giáo dục quốc tế, trung tâm nghiên cứu - phát triển, khu công nghiệp công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và dịch vụ số. Mô hình này hướng tới sự liên kết chặt chẽ giữa nghiên cứu - đào tạo - sản xuất - dịch vụ, tạo chuỗi giá trị hoàn chỉnh trong nền kinh tế tri thức.
Một trong những điểm cốt lõi của Khu kinh tế số và tri thức tự do là việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, mang tính thử nghiệm và đột phá. Không chỉ là nơi thu hút đầu tư, khu kinh tế này còn được định hướng trở thành “không gian thể chế mới”, nơi thí điểm các mô hình quản trị tiên tiến và khung thể chế thí điểm (sandbox) cho công nghệ, dịch vụ số.

Lắp ráp ô tô tại Nhà máy ô tô Thành Công Việt Hưng, phường Việt Hưng.
Các lĩnh vực ưu tiên phát triển tập trung vào công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ bán dẫn, an ninh mạng… gắn với hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và các cơ sở đào tạo nhân lực chất lượng cao. Cách tiếp cận “thể chế đi trước - hạ tầng theo sau” được kỳ vọng sẽ tạo môi trường cạnh tranh quốc tế, thu hút các tập đoàn công nghệ và chuyên gia hàng đầu. Đồng thời, việc thúc đẩy liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và nhà đầu tư sẽ hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững, bảo đảm sự phát triển lâu dài của khu kinh tế.
Chương trình hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định xây dựng Đề án Khu kinh tế số và tri thức tự do là một trong những nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn tới nhằm tạo động lực tăng trưởng kinh tế mới, bền vững, có giá trị gia tăng cao cho Quảng Ninh; đồng thời, góp phần hiện thực hóa chiến lược quốc gia về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Công: Quảng Ninh kỳ vọng Khu kinh tế số và tri thức tự do sẽ đưa tỉnh trở thành một thành phố kinh tế số kiểu mẫu, vùng đô thị lớn mang tầm khu vực và cạnh tranh toàn cầu, là một trong những đầu tàu kinh tế quan trọng của quốc gia; góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm công nghệ vươn tầm khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
Theo baoquangninh.vn